Czym jest i jak działa IKZE?

Polski system emerytalny składa się z trzech filarów. Pierwszy zapewnia emeryturę ze składek odprowadzanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, drugi to Otwarte Fundusze Emerytalne, a trzecim, dobrowolnym są systemy pozwalające na samodzielne oszczędzanie na przyszłą emeryturę. Zalicza się do nich m.in. IKZE. Czym ono jest i jak działa?

IKZE jest skrótem od nazwy indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego. Zostało ono wprowadzone do III filaru systemu emerytalnego w Polsce na mocy przepisów Ustawy z dnia 25 marca 2011 roku o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeń społecznych.

To produkt oszczędnościowy, który pozwala na dobrowolne oszczędzanie na przyszłą emeryturę. Można go otworzyć w wybranej instytucji, która oferuje IKZE – od 1 stycznia 2012 roku.

Oferta IKZE jest dostępna dla wszystkich osób, które chcą w ten sposób odkładać pieniądze bez zobowiązań dotyczących wysokości i częstotliwości wpłat. Możesz założyć IKZE w dowolnym momencie życia, a jedynym wymogiem jest to, byś miał ukończone co najmniej 16 lat. Osoby nieletnie, w wieku 16-18 lat, mogą oszczędzać w ramach IKZE tylko w tych latach, w których wykonują pracę na podstawie zawartej umowy o pracę.

Najważniejszym atutem IKZE dla potencjalnych jego posiadaczy jest to, że oszczędzanie za jego pomocą przynosi korzyści podatkowe i finansowe. Zysk odczuwają seniorzy już na etapie odkładania środków. Dzięki podjęciu decyzji o takiej formie zabezpieczenia się na przyszłość pod względem finansowym można uzyskać ulgę podatkową w rocznej deklaracji PIT.

Ulga na IKZE polega na tym, że masz możliwość odliczenia od dochodu do opodatkowania swoich wpłat na IKZE. W konsekwencji obniżasz więc wysokość podatku dochodowego należnego fiskusowi.

Wypracowane w ramach IKZE środki na podstawie wpłat klientów mogą być zwolnione z opodatkowania podatkiem od zysków kapitałowych, czyli podatkiem Belki.

Podobnie jak w przypadku indywidualnych kont emerytalnych IKE, również dla IKZE istnieją ograniczenia w zakresie wysokości sum przekazywanych na takie rachunki. Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 5 listopada 2021 roku w sprawie wysokości kwoty wpłat na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego w roku 2022 limity wynoszą:

•   do 7 106,40 zł dla ogółu oszczędzających,
•   do 10 659,60 zł dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.

Co roku limit wpłat na IKZE ustalany jest na podstawie przeciętnego, prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego. Dla większości przyszłych emerytów wynosi on 1,2-krotność takiego wynagrodzenia. Inne ograniczenia dotyczą samozatrudnionych, mogą oni wpłacić na IKZE 1,8‑krotność przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia.

Przechodząc do jednej z najważniejszych kwestii związanych z oszczędzaniem środków na IKZE, trzeba powiedzieć, że odprowadzane na nie wpłaty mogą i powinny być inwestowane przez instytucję zarządzającą. Oznacza to, że środki nie są składowane jedynie na koncie, ale pomnażane, a ostateczna kwota zgromadzona na IKZE może być o wiele większa od dokonanych wpłat.

Instytucje zarządzające IKZE mają w swojej ofercie konta pozwalające na lokowanie środków w fundusze inwestycyjne, obligacje, a nawet akcje spółek notowanych na giełdzie papierów wartościowych.

Wypłata środków z IKZE może być zrealizowana w każdym momencie, ale jeśli oszczędzający nie osiągnie wieku 65 lat, zapłaci podatek Belki od swoich zysków. Właściciel konta emerytalnego przy wybieraniu pieniędzy po ukończeniu 65. roku życia uiści jedynie 10-procentowy zryczałtowany podatek dochodowy. Warunkiem uzyskania takiej preferencyjnej wypłaty jest też wpłacanie środków na IKZE przynajmniej w ciągu pięciu dowolnie wybranych lat.

Co istotne, środki zgromadzone na IKZE podlegają dziedziczeniu, a osoba dziedzicząca je płaci od nich zryczałtowany podatek w wysokości 10 proc., ale zwolniona jest z podatku od spadków i darowizn.